ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α΄ ΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ «ΠΡΩΤΕΙΟΥ1» ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ – ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ Α.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α΄

ΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ «ΠΡΩΤΕΙΟΥ1» ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ – ΠΑΠΑ ΡΩΜΗΣ Α.

Τά χωρία τῆς Γραφῆς, ἐφ’ ὧν ὁ Παπισμός στηρίζει τάς περί «πρωτείου» ἀξιώσεις του, καί ἡ ἀληθής αὐτῶν ἔννοια κατά τήν ὁμόφωνον γνώμην μεγάλων Πατέρων τῆς Ἀδιαιρέτου Καθολικῆς Ἐκκλησίας

Ἐπί τριῶν κυρίως χωρίων τῆς Καινῆς Διαθήκης διενοήθησαν καί προσεπάθησαν κατ’ ἀρχήν νά θεμελιώσωσι καί στηρίξωσιν οἱ ἐπίσκοποι – πάπαι Ρώμης τάς περί «πρωτείου διοικήσεως καί ἐξουσίας» ἐφ’ ὅλης τῆς Χριστιανικῆς Ἐκκλησίας ἀξιώσεις των, ἐν γνώσει καί ἐκ προθέσεως παρα- ποιοῦντες τάς ἐννοίας τῶν χωρίων τούτων καί ὑποστηρίζοντες ὅτι δι’ αὐτῶν ἐδόθη ὑπό τοῦ Κυρίου εἰς τόν Ἀπόστολον Πέτρον ἡγετική χάρις καί ἐξουσία ἐπί τῶν λοιπῶν Ἀποστόλων καί ἐφ’ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποίαν αὐτοί, ὡς διάδοχοι δῆθεν τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου, ἐκληρονόμησαν. Προτιθέμενοι νά ἀποδείξωμεν πλήρως ἐν τῇ παρούσῃ τό ἀπό πάσης ἀπό- ψεως ἀβάσιμον, τό ἀναληθές, ἀλλά καί τό ἀντι-Γραφικόν τῶν ἀξιώσεων τούτων, ἀρχόμεθα ἀπό τῆς παραθέσεως καί τῆς ἑρμηνείας τῶν τριῶν τούτων χωρίων, ἅτινα εἶναι τά ἑξῆς:

α. Ματθ. ΙΣΤ΄ 13-19. «Ἐλθών δέ ὁ Ἰησοῦς εἰς τά μέρη τῆς Καισαρείας τῆς Φιλίππου ἠρώτα τούς μαθητάς αὐτοῦ, λέγων. Τίνα μέ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τόν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου; οἱ δέ εἶπον. Οἱ μέν Ἰωάννην τόν Βαπτιστήν, ἄλλοι δέ Ἠλίαν, ἕτεροι δέ Ἱερεμίαν… Ὑμεῖς δέ τίνα μέ λέγετε εἶναι; Ἀποκριθείς δέ Σίμων Πέτρος εἶπε· σύ εἶ ὁ Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Καί ἀποκριθείς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· μακάριος εἶ, Σίμων Βαριωνᾶ, ὅτι σάρξ καί αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι, ἀλλ’ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Κἀγώ δέ σοι λέγω ὅτι σύ εἶ Πέτρος καί ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν ἐκκλησίαν, καί πύλαι ᾃδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς. Καί δώσω σοι τάς κλεῖς τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καί ὅ ἐάν δήσῃς ἐπί τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καί ὅ ἐάν λύσῃς ἐπί τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς».

β. Λουκ. KB΄ 31-32. «Εἶπε δέ ὁ Κύριος· Σίμων, Σίμων, ἰδού ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ συνιάσαι ὡς τόν σῖτον· ἐγώ δέ ἐδεήθην περί σοῦ ἵνα μή ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου· καί σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τούς ἀδελφούς σου…». Καί

γ. Ἰωάν. ΚΑ΄ 15-22 «…Ὅτε οὖν ἠρίστησαν, λέγει τῷ Σίμωνι Πέτρῳ ὁ Ἰησοῦς· Σίμων Ἰωνᾶ, ἀγαπᾷς με πλεῖον τούτων; λέγει αὐτῷ· ναί, Κύριε, σύ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· βόσκε τά ἀρνία μου. λέγει αὐτῷ πάλιν δεύτερον· Σίμων Ἰωνᾶ, ἀγαπᾷς με; λέγει αὐτῷ· ναί, Κύριε, σύ οἷδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· ποίμαινε τά πρόβατά μου. λέγει αὐτῷ τό τρίτον· Σίμων Ἰωνᾶ, φιλεῖς με; ἐλυπήθη ὁ Πέτρος ὅτι εἶπεν αὐτῷ τό τρίτον, φιλεῖς με; καί εἶπεν αὐτῷ∙ Κύριε, σύ πάντα οἶδας, σύ γιγνώσκεις ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· βόσκε τά πρόβατά μου. Ἀμήν, ἀμήν λέγω σοι… καί τοῦτο εἰπών λέγει αὐτῷ∙ ἀκολούθει μοι. Ἐπιστραφείς δέ ὁ Πέτρος βλέπει τόν μαθητήν ὅν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ἀκολουθοῦντα.., λέγει τῷ ‘Ιησοῦ· Κύριε οὗτος δέ τί; λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησούς· ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρός σέ; σύ ἀκολούθει μοι».

Ἐπί τῶν χωρίων λοιπόν τούτων τῆς Κ.Δ. διενοήθησαν κατ’ ἀρχήν οἱ ἐπίσκοποι Ρώμης νά θεμελιώσωσι καί νά στηρίξωσι τάς περί «πρωτείου ἐξουσίας» ἐφ’ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας ἀξιώσεις των. Ὑποστηρίζοντες ὅτι διά μέν τῆς ρήσεως «…ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν…» ἐθεώρει ὁ Κύριος προσωπικῶς τόν ἀπόστολον Πέτρον, διά δέ τῶν λοιπῶν τοιούτων τοῦ αὐτοῦ χωρίου (ὡς καί τῶν ἑτέρων χωρίων «καί σύ… ἐπιστρέψας στήριξον τούς ἀδελφούς σου», καί «…ποίμαινε τά πρόβατά μου… κλπ») ὅτι ἔδωκεν εἰς αὐτόν ἰδιαιτέραν ἐξουσίαν πνευματικῆς καί διοικητικῆς ἡγεσίας ἐπί τῶν λοιπῶν ἀποστόλων, ὡς καί ἐφ’ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας, προέβαλον καί διεξεδίκησαν ὁμοίαν ἐξουσίαν ἐπί τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων καί ἐπί τῆς ὅλης Ἐκκλησίας, ὡς διάδοχοι δῆθεν τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, πρώτου, κατ’ αὐτούς, ἱδρυτοῦ καί ἐπισκόπου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης, καίτοι, ὡς θά ἀποδείξωμεν ἐν τῇ συνεχείᾳ, καί τοῦτο δέν εἶναι ἀληθές. Διότι πρῶτος ἱδρυτής καί ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης δέν ὑπῆρξεν ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἀλλ’ ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Ἴδωμεν ὅμως, πρό παντός ἄλλου, τί περί τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τῶν χωρίων τούτων γράφει ὁ θεῖος Χρυσόστομος, τόν ὁποῖον σέβεται καί τιμᾷ καί ἡ Ρωμαϊκή «Ἐκκλησία» ὡς τόν κατ’ ἐξοχήν ἑρμηνευτήν τῆς Γραφῆς2 . (Ὁμιλ. ΝΔ΄ § Β΄, Ἑ.Π. Migne, τ. 58, σελ. 534). «…Ἀλλ’ ἐπειδή εἶπεν υἱόν Θεοῦ, ἵνα δείξῃ ὅτι οὗτός ἐστιν υἱός τοῦ Θεοῦ, ὥσπερ ἐκεῖνος υἱός Ἰωνᾶ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ γεγενηκότι, διά τοῦτο προσέθηκε: Καί ἐγώ σοί λέγω· σύ εἶ Πέτρος καί ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν· τουτέστι, «τῆ πίστει τῆς ὁμολογίας» 3 . Καί ἐν συνεχείᾳ, αὐτόθι: «Εἶτα καί ἑτέραν λέγει τιμήν. Καί ἐγώ δέ σοί δώσω τάς κλεῖς τῶν οὐρανῶν. Τί δέ ἐστι καί ἐγώ σοί δώσω; Ὥσπερ ὁ Πατήρ σοί ἔδωκε τό ἐμέ γνῶναι, οὕτω καί ἐγώ σοί δώσω. Καί οὐκ εἶπε παρακαλέσω τόν Πατέρα… ἀλλ’ ἐγώ σοί δώσω. Τί δίδως; εἰπέ μοι, τάς κλεῖς τῶν οὐρανῶν· ἵνα ὅσα ἄν δήσῃς ἐπί τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καί ὅσα ἄν λύσῃς ἐπί τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν τοῖς οὐρανοῖς».

(Εἰς Ἰωάν. Ὁμιλ. 21, 1. Ἑ.Π. τ. 59, σ. 128, πρβλ. καί «εἰς Γαλάτ. κεφ. Α΄ 1, Ἑ.Π. τ. 61, σ. 611»). «…Τῷ γοῦν Πέτρῳ εἰπών, μακάριος εἶ Σίμων βάρ Ἰωνᾶ καί ἐπαγγειλάμενος τά θεμέλια τῆς Ἐκκλησίας ἐπί τῆς ὁμολογίας αὐτοῦ καταθήσεται…».

(Ὁμιλ. ΠΒ΄, Ἑ.Π. τ. 58, σελ. 741). «…Ὁ ἐπί τῇ ὁμολογίᾳ τοῦ Πέτρου οἰκοδομήσας τήν Ἐκκλησίαν».

Τοιουτοτρόπως τήν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ πρώτου χωρίου ἑρμηνεύων ὁ ἅγιος Πατήρ ρητῶς τονίζει ὅτι αἱ λέξεις «ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ…» σημαίνουσι τήν «ὁμολογίαν τῆς πίστεως ὅτι ὁ Κύριος εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, καί οὐχί τόν ἀπόστολον Πέτρον προσωπικῶς. Διά τήν ἔννοιαν δέ τῶν «κλειδῶν» τῆς βασιλείας τῶν Οὐρανῶν, ἀντικαθιστῶν, ἐν τῇ πρώτῃ ὁμιλίᾳ του, τόν συνδετικόν σύνδεσμον τοῦ χωρίου «καί» («…καί ὅσα ἄν δήσῃς…») διά τοῦ τελικοῦ καί συμπερασματικοῦ τοιούτου «ἵνα», ἐπεξηγεῖ σαφῶς ὅτι αὗται ἔχουσι τήν ἔννοιαν «… δώσω σοι, τάς κλεῖδας… ἵνα ὅσα ἄν δήσῃς… ἔσται δεδεμένα… καί ὅσα ἄν λύσῃς, ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανοῖς». Αὕτη εἶναι ἡ ἀληθής σημασία τῶν «κλειδῶν» τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. «Ἡ ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν καί λύειν…». Τήν ἐξουσίαν ὅμως ταύτην ἔδωκεν ἐξ ἴσου ὁ Κύριος καί εἰς τούς ἄλλους μαθητάς, ὡς ἀποδεικνύεται ἐξ ἄλλων χωρίων τῆς Γραφῆς, ἅτινα θά παραθέσωμεν ἐν συνεχείᾳ. Τοῦτο δέ τονίζει καί ὁ Θεοφύλακτος ἐν τῇ αὐτῇ Ὁμιλίᾳ του, εἰς τό κατά Ματθ. ιστ΄ 18, γράφων: «Τό δώσω μέλλοντα χρόνον σημαίνει, ὁ καιρός δέ τοῦ δώρου ἦν ἡ τῆς Ἀναστάσεως ὥρα, ὅτε εἶπε. Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς… Τό δῶρον τοῦτο καί τῶν ἄλλων ἀποστόλων γέγονεν».

Διά τήν ἀληθῆ ὡσαύτως ἔννοιαν τῶν ἐν τῷ τρίτῳ χωρίῳ ρήσεων τοῦ Κυρίου «…βόσκε τά ἀρνία μου, ποίμαινε τά πρόβατά μου…», ὁ αὐτός ἅγιος πατήρ ἐν τῇ ΚΘ΄ § Ε΄ Ὁμιλίᾳ του «περί ἡγουμένων καί ποιμένων ἐν τῇ Ἑκκλησίᾳ (Ἑ.Π. τ. 60, σ. 660) γράφει τά ἀκόλουθα: «…Ὁ γάρ καλός ποιμήν καί τοιοῦτος οἷον Χριστός βούλεται… ταῦτα δέ μοι περί ἀρίστων εἴρηται ποιμένων, οὐ περί ἐμαυτοῦ καί τῶν καθ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ εἴ τις τοιοῦτος οἷος ὁ Πέτρος4 , οἷος ὁ Μωϋσῆς». Ὁμιλεῖ ρητῶς πάλιν περί «ποιμένων» ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ5 καί οὐχί περί ἑνός ποιμένος ἤ ἀρχιποίμενος. Προκειμένου δέ περί τῶν ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου, ὡς τοιούτων, προτάσσει τοῦ πρώτου τόν δεύτερον, τόν Παῦλον, ὅπως πράττει καί εἰς ἄλλας Ὁμιλίας του (ἀποσπάσματα τῶν ὁποίων θά παραθέσωμεν ἐν τοῖς ἑπομένοις), ἅς ἀφιέρωσε τιμητικῶς εἰδικῶς εἰς αὐτόν.

Τήν ἑρμηνείαν λοιπόν ταύτην δίδει ὁ ἅγιος ‘Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος εἰς τά δύο ἐκ τῶν μνημονευθέντων τριῶν χωρίων τῆς Κ.Δ. Εἰς τό πρῶτον (Ματθ. ΙΣΤ΄ 18-19) ὅτι ὡς πέτραν κατ’ ἀρχήν, ἐφ’ ἧς ἔμελλε νά οἰκοδομηθῇ ἡ Ἐκκλησία, ἐνόει ὁ Κύριος τήν «ὁμολογίαν τῆς πίστεως τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ὅτι Αὐτός ἦτο – «ὁ – Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» καί οὐχί τόν ἀπόστολον Πέτρον προσωπικῶς. Βεβαιοῦται δέ ὡς ἀπολύτως ἀληθής ἡ ἑρμηνεία αὕτη καί ἐκ πολλῶν ἄλλων Γραφικῶν καί Πατερικῶν μαρτυριῶν καί ἀποδείξεων, τάς ὁποίας ἐν συνεχείᾳ θά παραθέσωμεν, ἀλλά καί ἐκ τοῦ ὅτι, κατά τήν αὐτήν ὥραν, καί ὀλίγον μετά τήν περί ἧς ρῆσιν, ἐπετίμησεν αὐστηρῶς ὁ Κύριος τόν ἀπόστολον Πέτρον (τό πνεῦμα τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, τό ὁποῖον ἐξεδήλωσεν οὗτος προτρέπων τόν Κύριον νά ἀποφύγῃ τόν θάνατον) διά τῆς αὐστηρᾶς ἐπιτιμήσεως «…ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ· σκάνδαλόν μοι εἶ ὅτι οὐ φρονεῖς τά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά τά τῶν ἀνθρώπων». Ἐάν ἐπί τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἐπρόκειτο νά οἰκοδομηθῇ ἡ Ἐκκλησία, ἦτο δυνατόν, ἀμέσως μετά τήν γενομένην πρός αὐτόν ἐπαγγελίαν, νά ἀποκληθῇ οὗτος ὑπό τοῦ Κυρίου «σατανᾶς»;

Ὡσαύτως ἑρμηνεύει ὁ ἅγιος Πατήρ ὅτι «ὡς κλεῖδας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν» νοεῖ ὁ Κύριος τήν ἐξουσίαν τοῦ λύειν καί δεσμεῖν τάς ἁμαρτίας τῶν ἀνθρώπων. Ἀποδεικνύεται δέ τό ἀπολύτως ἀκριβές καί τῆς ἑρμηνείας ταύτης, οὐ μόνον διότι ἄλλας κλεῖδας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν δέν εἶναι δυνατόν νά νοήσωμεν, ἀλλά καί ἐκ τῆς ὅλης γραμματικῆς καί λεκτικῆς διατάξεως τοῦ περί οὗ χωρίου. Διότι, ἐφόσον ἡ προσωπική ἀντωνυμία «σοί» – δώσω σοι – δέν προτάσσεται τοῦ ρήματος «δώσω», ἄλλως δέ, καί ἑπομένη, δέν ἔχει τόνον, δέν εἶναι δυνατόν νά νοηθῇ ἔχουσα ἀποκλειστικήν ἔννοιαν, ἤτοι ἔννοιαν παροχῆς ἀποκλειστικῶς εἰς τόν ἀπόστολον Πέτρον προσωπικῆς τινος ἐξουσίας ἤ ὑπεροχῆς. Πρόκειται ἄρα περί τῆς γενικῆς ἐξουσίας τοῦ «δεσμεῖν καί λύειν ἁμαρτίας», ἥν ὁ Κύριος ἔδωκεν ὀλίγον μετά τά πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον λεχθέντα και εἰς τούς λοιπούς μαθητάς. «Ἀμήν λέγω ὑμῖν, ὅσα ἄν δήσητε ἐπί τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καί ὅσα ἐάν λύσητε ἐπί τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ». Ὡσαύτως, μετά τήν ἀνάστασίν Του ἐκ νεκρῶν: «…Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πάλιν… καθώς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατήρ, κἀγώ πέμπω ὑμᾶς. Καί τοῦτο εἰπών ἐνεφύσησε καί λέγει αὐτοῖς· λάβετε πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται» (Ἰωάν. Κ΄ 21-23). Ἰσοτίμως καί μετά τήν Ἀνάστασιν πέμπονται ὑπό τοῦ Κυρίου πάντες οἱ ἀπόστολοι, ἵνα βαπτίσωσι τά ἔθνη…, ἰσοτίμως λαμβάνουσι πνεῦμα ἅγιον καί ἰσοτίμως παρέχεται εἰς πάντας ἡ ἐξουσία τοῦ «λύειν καί δεσμεῖν…» (Ματθ. κη΄ 19, πρβλ. καί Μάρκ. ιστ΄ 15). «Ὅπως ἀπ’ ἀρχῆς ἰσοτίμως ἀπεστάλησαν εἰς τό κήρυγμα καί ἰσότιμος ἐξουσία ἐδόθη εἰς πάντας… «κατά πνευμάτων ἀκαθάρτων, ὥστε αὐτά ἐκβάλλειν καί θεραπεύειν πᾶσαν νόσον καί πᾶσαν μαλακίαν» (Ματθ. Ι΄ 1, Μάρκ. Στ΄ 7-13, Λουκ. Θ΄ 1, πρβλ. καί Μάρκ. Στ΄ 30 καί Λουκ. Θ΄ 10).

Ὅτι δέ αἱ περί ὧν ὁ λόγος ρήσεις τοῦ Κυρίου πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον δέν εἶχον ἔννοιαν παροχῆς πρός αὐτόν πνευματικῆς τινος ὑπεροχῆς ἔναντι τῶν λοιπῶν μαθητῶν-ἀποστόλων, πολύ δέ περισσότερον παροχῆς ἐξουσίας τινός διοικητικῆς κλπ. ἐπ’ αὐτῶν βεβαιοῦται προσέτι σαφῶς καί ἐκ τῶν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἑπομένου ΙΗ΄ κεφ. τοῦ Ματθαίου ἀναφερομένων (πρβλ. Μάρκ. Θ΄ 34 καί Λουκ. Θ΄ 46), ἔνθα πάντες οἱ μαθηταί, ὑπό τήν ἐπήρειαν προφανῶς καί τῶν ρήσεων τούτων, πρό ὀλίγου χρόνου λεχθεισῶν, προσέρχονται καί ἐρωτῶσιν τόν Κύριον «…τίς ἄρα μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν…». Ἐάν τά πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον λεχθέντα εἶχον τήν ἔννοιαν παραχωρήσεως εἰς αὐτόν πρωτείου τινός ἔναντι τῶν λοιπῶν ἀποστόλων, καί δή τοῦ πρωτείου τοῦ μείζονος, θά ἀντελαμβάνοντο ἀναμφιβόλως οὗτοι τοῦτο καί δέν θά ὑπέβαλον τό ὡς ἀνωτέρω ἐρώτημα. Καί ἐκ τούτου συνάγεται ὅτι τά πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον λεχθέντα δέν εἶχον τοιαύτην ἔννοιαν· δι’ ὅ καί ὁ Κύριος, συμβολικῶς ἀλλά καί σαφῶς ἐπιβεβαιῶν τοῦτο, «προσκαλεσάμενος παιδίον…», ἀπαντᾷ: «Ὅστις οὗν ταπεινώσει ἑαυτόν ὡς τό παιδίον τοῦτο, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ΙΗ΄ 2-5). Ἡ ἀπάντησις αὕτη δέν ἦτο βεβαίως δυνατόν νά δοθῇ, ἐάν τά ὀλίγον προηγουμένως πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον λεχθέντα εἶχον τήν ἔννοιαν παραχωρήσεως πρός αὐτόν «πρωτείου» τινός ἤ διακρίσεως ἔστω ἔναντι τῶν λοιπῶν ἀποστόλων6 .

Τό αὐτό δέ συμπέρασμα συνάγεται καί ἐκ τῆς ὀλίγον μετά τά ὡς ἀνωτέρω ὑποβληθείσης αἰτήσεως τῆς μητρός τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου, ἵνα οἱ υἱοί αὐτῆς καθίσωσιν ἐκ δεξιῶν καί ἐξ εὐωνύμων τοῦ Κυρίου ἐν τῇ βασιλείᾳ του. (Αὐτόθι Κ΄ 20-22). Καί ἡ παράκλησις αὕτη μαρτυρεῖ ὥσαύτως ὅτι δέν εἶχε γίνει ὑπό τοῦ Κυρίου, διά τῶν λεχθέντων πρός τόν ἀπόστολον Πέτρον, παραχώρησις πρός αὐτόν πρωτείου τινός. Ἄλλως δέν ἦτο δυνατόν καί αὕτη νά ὑποβληθῇ. Πολύ δέ περισσότερον ἐπιβεβαιοῖ τοῦτο ἡ ὑπό τοῦ Κυρίου δοθεῖσα καί πάλιν γενική ἀπάντησις πρός ὅλους τούς ἀποστόλους, δι’ ἧς κατεδίκασε καί ἀπέκλεισε πᾶσαν μεταξύ αὐτῶν φιλόδοξον τάσιν. «…Οἴδατε –εἶπε πρός πάντας– ὅτι οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καί οἱ μεγάλοι κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν. Οὐχ οὕτως δέ ἔσται ἐν ὑμῖν, ἀλλ’ ὅς ἐάν θέλῃ ἐν ὑμῖν μέγας γενέσθαι, ἔστω ὑμῶν διάκονος. Καί ὅς ἐάν θέλῃ ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔστω ὑμῶν δοῦλος· ὥσπερ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι ἀλλά διακονῆσαι…». Τονίζει ρητῶς καί πάλιν ὁ Κύριος ὅτι οὐδένα ἐξ αὐτῶν ἐθεώρει «πρῶτον ἤ μείζονα» καί μετά τά πρός τόv ἀπόστολον Πέτρον λεχθέντα. Ὁ δέ ἐπιθυμῶν «πρωτεῖα», ὤφειλεν ἁπλῶς νά γίνει «διάκονος» καί «δοῦλος» τῶν λοιπῶν (Αὐτόθι Κ΄ 25-28, Μάρκ. Ι΄ 42-45, πρβλ. καί Ματθ. ΚΓ΄ 8-11)»7 .

Ἡ ἀληθής λοιπόν σημασία τοῦ μέν πρώτου ἐκ τῶν ἐπιμάχων χωρίων εἶναι ὅτι «ὡς πέτραν», ἐφ’ ᾗς ἔμελλεν ὁ Κύριος νά οἰκοδόμησῃ τήν Ἐκκλησίαν, δέν ἐνόει τόν ἀπόστολον Πέτρον προσωπικῶς, ἀλλά τήν ὑπ’ αὐτοῦ γενομένην ὁμολογίαν ὅτι ὁ Κύριος εἶναι «ὁ Υιός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος», τοῦ δέ τρίτου ὅτι ἀποκατεστάθη ἁπλῶς ὑπό τοῦ Κυρίου ὁ Πέτρος εἰς τήν χάριν τοῦ ἀποστόλου καί ποιμένος, μετά τήν τριπλῆν βεβαίωσίν του, ὅτι ἀγαπᾷ τόν Κύριον. Ἡ τριττή ἐκείνη βεβαίωσις καί αἱ ἰσάριθμοι ἐρωτήσεις τοῦ Κυρίου ἦσαν προφανῶς ἀπαραίτητοι διά τήν πλήρη ἀπάλειψιν καί συγχώρησιν τῆς ὑπό τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἀπαρνήσεως τοῦ Κυρίου τρίς (Μάρκ. ΙΔ΄ 66-72 καί Λουκ. KB΄ 34). Διότι μετά τήν ἀπάρνησιν εἶχεν ἐκπέσει οὗτος τῆς χάριτος τοῦ μαθητοῦ καί ἀποστόλου, δι’ ὅ καί ὁ ἄγγελος λέγει πρός τάς γυναῖκας μετά τήν ἀνάστασιν: «…Εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ καί τῷ Πέτρῳ..» (Μάρκ. ιστ΄ 7). Δέν ἀποκαλεῖ τόν Πέτρον μαθητήν. ‘Ερωτηθείς ὅθεν τρίς ἐπί τούτῳ ὑπό τοῦ Κυρίου ὁ Πέτρος καί τρίς ἀπαντήσας πρός ἀπάλειψιν τῆς τριπλῆς ἀρνήσεως8 , ἀποκατεστάθη ὑπό τοῦ Κυρίου εἰς τήν θέσιν τοῦ ἀποστόλου καί πνευματικοῦ ποιμένος τῆς Ἐκκλησίας. Τοιοῦτοι ὅμως ποιμένες, ὅπως ρητῶς τονίζει καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος, ἦσαν καί οἱ λοιποί ἀπόστολοι. Καί θά ἔχῃ ὁμοίους ἡ ‘Εκκλησία, «μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τήν ἑνότητα τῆς πίστεως καί τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ…» (Ἐφεσ. Δ΄ 11, Πράξ. Κ΄ 28, Α΄ Πέτρ. Ε΄ 1-5).Πρίν ἤ προβῶμεν ὅμως εἰς τήν ἀνάπτυξιν τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας καί τοῦ ἑτέρου, δευτέρου ἐκ τῶν τριῶν ἐπιμάχων χωρίων «…σύ δέ ἐπιστρέψας στήριξον τούς ἀδελφούς σου» (Λουκ. KB΄ 32), καλόν ἐθεωρήσαμεν νά προσθέσωμεν ὅτι, διά τήν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ πρώτου τῶν χωρίων τούτων (Ματθ. ιστ΄ 13-20), καί τήν πραγματικήν σημασίαν τῆς ἐν αὐτῷ λέξεως «πέτρα», ἐν τῇ Α΄ ἐπιστολῇ τοῦ Λέοντος, Ἀρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, «Περί ἀζύμων καί πρός τούς λέγοντας ὡς ἡ Ρώμη πρῶτος θρόνος», ἀναφέρονται σύν ἄλλοις9 καί τά ἀκόλουθα:

«…Εἰ δέ προσφέρεις μοι τό, σύ εἶ Πέτρος καί ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν καί τά ἑξῆς, ἴσθι ὡς οὐ διά τήν ἐν Ρώμῃ Ἐκκλησίαν εἴρηται, ἄπαγε· ‘Ιουδαϊκόν γάρ τοῦτο καί ταπεινόν τήν χάριν καί τήν θειότητα αὐτῆς μέρεσί τισι καί τόποις περιγράφειν, ἀλλά μήν ἀνά πᾶσαν τήν οἰκουμένην ὁμοίως ἐνεργεῖν. Ἀλλά καί τό «ἐν ταύτῃ τῇ πέτρᾳ», πῶς ἄν τις καί λίαν θρασύς ᾖ, καί τό μή αἰσχύνεσθαι κλέος ἔχων, ἐκβιάσοιτο ἐπί τῆς ἐν Ρώμῃ Ἐκκλησίας εἰρῆσθαι; Εἴρηται δέ δῆλον ἐπί τῇ θεολογησάσῃ τόν Χριστόν ὁμολογίᾳ Πέτρου καί δι’ αὐτῆς ἐφ’ ὅλῃ τῇ εἰς τά πέρατα τῆς γῆς ταῖς διδαχαῖς τῶν Ἀποστόλων ἐξαπλωθείσῃ Ἐκκλησίᾳ εἰς ἥν καί τό Πανάγιον Πνεῦμα διά τῶν προφητικῶν σαλπίγγων κατά τήν ὑφήγησιν τοῦ ἱερωτάτου καί σεβασμίου ὅρου ἀνομολογοῦμεν λελαληκέναι, τό λαλῆσαν διά τῶν Προφητῶν εἰς μίαν, ἁγίαν, καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν, οὐ Πετριανήν ἤ Ρωμαϊκήν, ὡς τό φιλόκενον τῆς Ρωμαϊκῆς ἀπαιδευσίας βούλεται» (Συν/μα Θ. καί Ἱ. Καν. Ράλλη- Ποτλῆ, τόμ. Δ΄, σελ. 109-110).

Ὡσαύτως ὁ Συμεών, Ἀρχιεπίσκοπος Θεσ/νίκης (Ἑ.Π. Migne τ. 155, σελ. 796), τονίζων ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἐθεμελιώθη ἐπί τῶν προφητῶν καί τῶν ἀποστόλων καί οὐχί μόνον ἐπί τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, διά τήν ἔννοιαν τῆς λέξεως πέτρα τοῦ αὐτοῦ χωρίου ἐπάγεται: «…ἐπεί καί αὐτός ὁ Σωτήρ οὐ τήν ἄρνησιν ἀλλά τήν ὁμολογίαν τοῦ Πέτρου πέτραν ὠνόμασε, καί ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομηθῆναι αὐτοῦ ἔφη τήν Ἐκκλησίαν».

Τέλος ἐν τῇ «λειτουργίᾳ τοῦ Ἰακώβου» (ἥτις δέν εἶναι βεβαίως δυνατόν νά ὑποστηριχθῇ βασίμως ὅτι ὑφ’ ἥν διεσώθη εἰς ἡμᾶς μορφήν ἐγράφη ὄντως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀποστόλου Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου καί πρώτου ἐπισκόπου Ἱεροσολύμων, προερχομένη ὅμως ἀναντιρρήτως ἐκ τῶν ἐν Πα- λαιστίνῃ Ἐκκλησιῶν τῶν πρώτων αἰώνων εἶναι προδήλως ἀρχαιοτάτη καί λόγῳ τῆς ὁμοιότητός της πρός τήν ἐκ τῶν κατηχήσεων τοῦ Κυρίλλου συναγομένην λειτουργίαν) ἀναφέρονται καί τά ἀκόλουθα: «Ἵνα γένηται πᾶσι τοῖς ἐξ αὐτῶν μεταλαμβάνουσιν εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καί εἰς ζωήν αἰώνιον, εἰς ἁγιασμόν ψυχῶν καί σωμάτων, εἰς καρποφορίαν ἔργων ἀγαθῶν, εἰς στηριγμόν τῆς ἁγίας Σου Καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἥν ἐθεμε- λίωσας ἐπί τήν πέτραν τῆς πίστεως…». Ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεώς της πιστεύει ἡ Ἐκκλησία ὅτι θεμέλιον ἔχει τήν «πέτραν τῆς πίστεως», ἤτοι τήν «ὁμολογίαν» τῆς φύσει καί οὐσίᾳ Θεότητος τοῦ ἱδρυτοῦ Της, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Μετά τά προεκτεθέντα καθίσταται, φρονοῦμεν, λίαν εὐχερής ἡ ἐξεύρεσις τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας καί τοῦ τελευταίου ἐκ τῶν ἐν ἀρχῇ τῆς παρούσης μνημονευθέντων τριῶν χωρίων «…καί σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τούς ἀδελφούς σου» (Λουκ. ΚΒ΄ 22), ἐφαρμοζομένης πάντοτε τῆς ἑρμηνευτικῆς ἀρχῆς τῶν συμφραζομένων καί τοῦ παραλληλισμοῦ. Οὐδέποτε δηλ. εἶναι δυνατόν νά γίνῃ δεκτόν ὅτι καί διά τῆς φράσεως ταύτης ὑπενόει ὁ Κύριος τήν παροχήν εἰς τόν ἀπόστολον Πέτρον «πρωτείου» τινός ἤ καί διακρίσεως ἔστω ἔναντι τῶν λοιπῶν ἀποστόλων. Ὀλίγον προηγουμένως –κατά τήν αὐτήν ὥραν– καί ἐνώπιον τῶν λοιπῶν τόν ἀπεκάλεσε σατανᾶν καί προεῖπε πρός αὐτόν τήν πτῶσίν του μετά τήν τριπλῆν ἄρνησιν. Πῶς λοιπόν εἶναι δυνατόν νά γίνῃ δεκτόν ὅτι, προαναγγέλλων ἀκολούθως τήν πτῶσιν του καί τήν ἄρνησίν του, θά προσέθετε κατά τήν αὐτήν ὥραν φράσιν ἐνέχουσαν ἔστω καί συγκεκα- λυμμένως τήν ἔννοιαν τῆς παροχῆς εἰς αὐτόν –καί δή μετά τήν πτῶσιν– ἰδιαιτέρας τινός χάριτος ἤ εὐλογίας καί «πρωτείου» ὑπεροχῆς ἔναντι τῶν λοιπῶν ἀποστόλων, καί μάλιστα «πρωτείου» διοικήσεως καί ἐξουσίας ἐπ’ αὐτῶν;

Βεβαιοῦται δέ τό ἀπολύτως ἀληθές καί τῆς ἑρμηνείας ταύτης οὐ μόνον ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς, ὡς προείπομεν, καί τοῦ παραλληλισμοῦ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τῶν ἑτέρων δύο ἐπιμάχων χωρίων, ἅτινα ἐν τοῖς προηγουμένοις ἡρμηνεύσαμεν, ἀλλά καί ἐκ πολλῶν ἄλλων σαφῶν καί κατηγορηματικῶν μαρτυριῶν τῆς Γραφῆς, ἐξ ὧν πανηγυρικῶς διακηρύσ- σεται ὅτι ἡ Χριστιανική Ἐκκλησία, ἀπό τῆς ἡμέρας τῆς ἱδρύσεώς της, διοικεῖται καί ἀποφασίζει συνοδικῶς, ἐν ἰσοτιμίᾳ, καί κατά τήν ἀποστολικήν περίοδον πάντων τῶν ἀποστόλων, χωρίς ἐν τῇ συλλογικῇ ταύτῃ πνευματικῇ διοικήσει της νά κατέχῃ ὁ ἀπόστολος Πέτρος οὔτε διοικητικόν τι πρωτεῖον – καί δή «πρωτεῖον ἐξουσίας» – οὔτε πνευματικήν τινα ὑπεροχήν ἔναντι τῶν λοιπῶν ἀποστόλων. Ἀντιθέτως, ρηταί καί σαφεῖς μαρτυρίαι τῆς Γραφῆς, ἀλλά καί τῆς παραδόσεως, βεβαιοῦσιν ὡσαύτως ὅτι τήν προεδρίαν τῆς πρώτης «συνοδικῆς» Ἀποστολικῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας κατεῖχεν ὁ ἀπόστολος ‘Ιάκωβος (ὁ ἐπικληθείς ἀδελφόθεος), ὁ πρῶτος ἐπίσκοπος Ἱεροσολύμων. Τάς μαρτυρίας ταύτας εὑρίσκομεν:

α. Εἰς τό κεφ. ΙΕ΄ (1-30) τῶν Πράξεων, ἐν ᾧ ἐξιστοροῦνται τά τῆς πρώ- της Ἀποστολικῆς συνόδου, ἧς προήδρευσεν ὁ ἀπόστολος ‘Ιάκωβος, καί ὅπερ ἀναλυτικώτερον θά ἑρμηνεύσωμεν ἐν τοῖς ἑπομένοις· β) εἰς τό κεφ. Η΄ (14-17) τῶν Πράξεων ἐπίσης, ἔνθα βεβαιοῦται ὅτι ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἀπεστάλη ὑπό τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις ἀποστόλων ὁμοῦ μετά τοῦ Ἰωάννου εἰς Σαμάρειαν (καί ἀποστέλλεταί τις μόνον ὑπό ἀνωτέρου ἤ ἰσοτίμου, τοὐλάχιστον). Ἀμφότεροι δέ, Πέτρος καί ‘Ιωάννης10 , ὁμοτίμως «προσηύξαντο περί τῶν Σαμαρειτῶν, ὅπως λάβωσι Πνεῦμα Ἅγιον… καί ὁμοτίμως ἐπίσης ἐπέθεσαν ἐπ’ αὐτούς τάς χεῖρας…» καί γ) εἰς τήν πρός Γαλ. (Γ΄ 9) ἐπιστολήν τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ἔνθα, γράφων οὗτος περί τῶν «στύλων» τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων (ἧς μέλη ἦσαν καί πάντες οἱ ἀπόστολοι), προτάσσει τοῦ ἀποστόλου Πέτρου τόν Ἰάκωβον. Εἰς βεβαίωσιν δέ τῶν μαρτυριῶν τούτων, ὅπως καί τῶν σχετικῶν μαρτυριῶν τῆς Ἱ. Παραδόσεως, ὁ ἅγιος ‘Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἐν τῷ λόγῳ του εἰς τήν περικοπήν, «… ὅτε δέ ἦλθε Πέτρος εἰς Ἀντιόχειαν κατά πρόσωπον αὐτῷ ἀντέστην», γράφει ἐπί λέξει τά ἑξῆς: «…’Ιάκωβος ὁ ἀδελφός τοῦ Κυρίου τήν Ἐκκλησίαν τότε ἐπεσκόπευεν ἐν ἀρχῇ τήν ἐν Ἱεροσολύμοις καί τῶν ἐξ ‘Ιουδαίων πιστευσάντων παρειστήκει πάντων» (Ἑ.Π. Migne, τ. 51, σελ. 383)11 .

Ἀνακεφαλαίωσιν δέ πάντων τῶν προαναπτυχθέντων (σύν τῇ προσθήκῃ πολυτίμων σχετικῶν μαρτυριῶν καί ἁγ. Πατέρων τῆς Δύσεως) ἀποτελοῦσιν ὅσα διά τό ἐπίμαχον θέμα γράφει καί ὁ δολοφονηθείς Ἐπίσκοπος Ναζιανζοῦ Paul Fr. Ballester Convalier τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀμερικῆς τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (καθολικός- Φραγκισκανός μοναχός, προσελθών εἰς τήν Ἀδιαίρετον Ὀρθόδοξον Καθολικήν Ἐκκλησίαν) ἐν τῷ συγγράμματί του «Ἡ μεταστροφή μου εἰς τήν Ὀρθοδοξίαν», Ἀθῆναι 1954, σελ. 64-77, ἐξ ὧν ἀποσπῶμεν τά ἀκόλουθα:

Ὀλίγα πράγματα εἰς τάς ἁγίας Γραφάς εἶναι τόσον πρόδηλα καί σαφῆ, ὅσον τό ὅτι «θεμέλιον… ἄλλον οὐδείς δύναται θεῖναι παρά τόν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός» (Α΄ Κορ. Γ΄ 11). Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι τό μόνον ἀληθές θεμέλιον τῆς Ἐκκλησίας, λέγει ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος («Κατά Ἀρειανῶν»). Ὁ Κύριος εἶναι τό μοναδικόν θεμέλιον, τό ὁποῖον ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ἔθεσεν, ὅταν ὁμοῦ μετά τοῦ ἁγίου Πέτρου ᾠκοδόμησε τήν Ἐκκλησίαν τῆς Ρώμης12. Διότι «μόνον ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός εἶναι τό θεμέλιον ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ»13. «Ὁσάκις εἰς τάς ἁγίας Γραφάς γίνεται λόγος δι’ ἕν θεμέλιον, λέγει ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Μέγας, δέν σημειοῦται δι’ οὐδένα ἄλλον εἰμή διά τόν Κύριον14. Φαίνεται ἀπίστευτον νά δύναταί τις, νά τολμᾷ νά ἀρνῆται ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ἡ πέτρα καί τό θεμέλιον τῆς Ἐκκλησίας, ἐάν ἀναγνώσῃ ἔστω καί διά μίαν φοράν τά κανονικά βιβλία τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης (Γένεσ. 49, 24. Δευτερον. 32,4 καί 15. Β΄ Σαμουήλ 23, 3. Ψαλμ. 18, 3, 47, 19, 35, 28, 31, 3, 73, 26, 89, 27, 118, 22. Ἡσ. 8, 14, 17, 10, 28, 16. Ζαχ. 3, 8, 9 (πρβλ. Ἀποκ. 5, 6). Ματθ. 21, 42 καί 44. Μάρκ. 12, 10. Λουκ. 20, 17. Πράξ. 4, 11. Ρωμ. 9, 33, Ἐφεσ. 2, 20, Α’ Κορ. 3, 10 -12, Κολ. 2, 7, Α’ Πέτρ. 2, 4-8)…

»Εἰς τούς ἀμέσους μαθητάς τῶν ἀποστόλων κατά τήν δευτέραν γενεάν τοῦ χριστιανισμοῦ δέν ἀνευρίσκομεν ἴχνη ὑπαινιγμοῦ εἰς τό χωρίον Ματθ. ιστ΄ 18-19. Εἰς τά ἔργα τῶν ἀποστολικῶν πατέρων, εἰς τά ὁποῖα περιέχονται 412 παραπομπαί τῶν ἁγίων Γραφῶν, ἀπουσιάζει τελείως τι τό σχετικόν μέ τήν ὁμολογίαν τοῦ Πέτρου, τήν μοναδικῶς ὑπό τοῦ Ματθαίου ἀναφερομένην. Τό αὐτό ἀκριβῶς συμβαίνει καί μέ τά ἄλλα εὐαγγελικά χωρία, ἅτινα ἐπικαλοῦνται ὑπέρ τοῦ παπικοῦ πρωτείου (Λουκ. KB΄ 31-32 καί Ἰωάν. ΚΑ΄ 15-22).

»Οὔτε εἰς τήν «Διδαχήν» («Διδασκαλίαν τῶν 12 Ἀποστόλων»), οὔτε εἰς τόν Κλήμεντα, οὔτε εἰς τόν Ἰγνάτιον, οὔτε εἰς τόν Πολύκαρπον, οὔτε εἰς τόν Βαρνάβαν, οὔτε εἰς τήν πρός Διόγνητον ἐπιστολήν, οὔτε εἰς τά ἀποσπάσματα τοῦ Παπία, οὔτε ἀκόμη εἰς τόν Ποιμένα τοῦ Ἑρμᾶ, ὅπου μόνον γίγεται λόγος περί ὀργανώσεως καί συγκροτήσεως τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι δυνατόν νά ἀνεύρῃ τις καί τό ἐλάχιστον ἴχνος περί τοῦ ὑπό τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν φημιζομένου «Σύ εἶ Πέτρος…»…

»Ἡ σημαντική αὕτη παράλειψις εἶναι περισσότερον αἰσθητή εἰς τόν «Ποιμένα τοῦ Ἑρμᾶ», ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ὑπῆρξεν ἀδελφός τοῦ Πίου, ἐπισκόπου Ρώμης. Ἐπί πλέον γνωρίζομεν ἐκ τοῦ κανόνος τοῦ Μορατόρι ὅτι ἔγραψε τό ἔργον τοῦτο κατά τήν διάρκειαν τῆς ἐπισκοπείας τοῦ ἀδελφοῦ του. Ἐκεῖ ὁ Ἑρμᾶς περιγράφει τάς θέσεις τῶν Ἀποστόλων, ἐπι- σκόπων, διδασκάλων καί διακόνων (ὅρασις 3η, 5, 1), ἡγουμένων (ὅρασις 2α, 2, 6), πρωτοκαθεδριτῶν καί τῶν προεδρευόντων τῆς Ἐκκλησίας πρεσβυτέρων (ὅρασις 3η, 5, 1). Ἀλλ’ ὅμως εἰς τόν «Ποιμένα», τόν πληρέστατον εἰς εἰκόνας καί συμβολισμούς, περί τῆς ὀργανώσεως καί ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας δέν συναντῶμεν οὐδαμοῦ μίαν μαρτυρίαν περί τῆς μοναδικῆς θέσεως ἑνός ἐπισκόπου ὡς γενικοῦ ἀρχηγοῦ ὅλου τοῦ Χρι- στιανισμοῦ. Σπουδαιότατον λοιπόν τυγχάνει ὅτι καί αὐτός ὁ ἀδελφός τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης παρουσιάζεται ἀγνοῶν τά περί παπικοῦ πρωτείου.

»Ἡ πρώτη ἔνδειξις τοῦ εὐαγγελικοῦ χωρίου περί τῆς ὁμολογίας (…τοῦ ἀποστ. Πέτρου) ἐμφανίζεται περί τό 160, ὅτε ἐγράφη ὁ πρός τόν Ἰουδαῖον Τρύφωνα διάλογος ὑπό τοῦ μάρτυρος Ἰουστίνου. Τό ἀδιάφορον ὕφος, μέ τό ὁποῖον ὁ Ἰουστῖνος ἐξιστορεῖ τήν ὁμολογίαν τοῦ ἀποστόλου, εἶναι σαφές. «Εἰς ἕνα τῶν μαθητῶν του, ὁ ὁποῖος, κατ’ ἀποκάλυψιν τοῦ Πατρός, τόν ὡμολόγησεν Υἱόν Θεοῦ, ἐνῷ πρίν ὠνομάζετο Σίμων, τόν ὠνόμασε Πέτρον» (ὅρασις 3η, 5, 1).

»Περί τό τέλος τοῦ αὐτοῦ αἰῶνος ἐμφανίζεται διά πρώτην φοράν εἰς τήν Ἐκκλησιαστικήν Γραμματολογίαν, καίτοι οὐχί πολύ πιστή, μία παρα- πομπή τοῦ προκειμένου χωρίου. Τό κείμενον, εἰς τό ὁποῖον ἐμπεριέχεται, ἀνήκει εἰς τό Διατεσσάρων Εὐαγγέλιον τοῦ Συρίου κληρικοῦ Τατιανοῦ. Τοῦτο τό ἔργον εἶναι τοσαύτης σημασίας, ὥστε εἰς τήν Συριακήν Ἐκκλησίαν ἀντικατέστησε σχεδόν τελείως τά κανονικά Εὐαγγέλια, τοὐλάχιστον ἕως τό ἥμισυ τοῦ 4ου αἰῶνος. Ἡ παραπομπή εἶναι ὡς ἑξῆς: «Μακάριος εἶσαι Σίμων. Καί αἱ θύραι τοῦ Ἅδου δέν θά σέ νικήσουν»15. Ἐκ δέ τῆς σημασίας τῆς ἀνατολικῆς ἐκφράσεως «θύραι» δυνάμεθα μόνον νά συμπεράνωμεν τήν νίκην τοῦ Πέτρου ἐπί τοῦ θανάτου16, κατά τήν ἰδίαν ἔννοιαν, τήν ὁποίαν ὁ Κύριος ἐχρησιμοποίησε λέγων περί τοῦ Ἰωάννου «ὁ μαθητής ἐκεῖνος οὐκ ἀποθνῄσκει» (Ἰωάν. ΚΑ΄ 23).

»Ἀπό τόν Ἰουστῖνον πρέπει νά μεταπηδήσωμεν εἰς τόν χρυσοῦν αἰῶνα τῆς Ἐκκλησίας, διά νά εὕρωμεν ἄλλας παραπομπάς τοῦ χωρίου.

»Κατ’ ἀρχήν, τό πρῶτον, ὅπερ παρετήρησαν οἱ ἅγιοι Πατέρες εἶναι ὅτι ὁ Ἰησοῦς ὠνόμασε τόν ἀπόστολόν του Πέτρον, εἰς ἀρσενικόν γένος, ἐνῷ εἶπε ὅτι θά οἰκοδομήσῃ τήν Ἐκκλησίαν «ἐπί τῇ πέτρᾳ» χρησιμοποιῶν γένος θηλυκόν, τοῦ ὁποίου εἶναι προφανής ἡ διάκρισις ἀποκλείουσα ἐντελῶς τήν συνταύτισιν τοῦ Πέτρου μέ τήν πέτραν. Ἡ διάκρισις αὕτη ὡ- δήγησε τούς πατέρας καί λοιπούς ἐκκλησιαστικούς συγγραφεῖς εἰς τό νά πιστεύσουν, ὅτι ἡ «πέτρα», ἐπί τῆς ὁποίας ᾠκοδομήθη ἡ Ἐκκλησία, δέν ἦτο ἡ προσωπικότης τοῦ ἁγίου Πέτρου, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Κύριος θα ἐχρησιμοποίει τήν ἔκφρασιν «ἐπ’ αὐτῷ τῷ Πέτρω»17 .

»Συνεπῶς, τό πλεῖστον τῶν ἁγίων τούτων… ἀπέκλινε πρός τήν ἑρμηνείαν τῆς «πέτρας» ὡς ὁμολογίας πίστεως… ἑρμηνείαν, τήν ὁποίαν πρό πολλοῦ ἤδη εἶχε χαράξει καί ὁ ἀπόστολος ‘Ιούδας συμβουλεύων «νά οἰκοδομῶμεν ἑαυτούς ἐπί τῇ ἁγιωτάτῃ ἡμῶν πίστει».

»Ἄλλοι τινες συνέλαβον τήν ἔννοιαν τῆς «πέτρας» ὡς τόν ἴδιον τόν Χριστόν… (Ψαλμ. 117, 22-23), πρᾶγμα τό ὁποῖον ὁ ἴδιος ἀνάγει εἰς τόν Ἑαυτόν τoυ (Ματθ. ΚΑ΄ 42, Μάρκ. ΙΒ΄ 10, Λουκ. Κ΄ 17). Τέλος, ἄλλοι, ἐλά- χιστοι συγγραφεῖς, ὡς ὁ Τερτυλιανός, μολονότι ὡρισμένας φοράς ταυ- τίζουν τήν «πέτραν» μέ τόν Ἀπόστολον, ἀποδίδουν εἰς αὐτήν μεταφορικήν ἑρμηνείαν, πνευματικήν μόνον σημασίαν, χωρίς νά θεω- ροῦν ταύτην ὡς ἕν ἰδιαίτερον προνόμιον τοῦ Ἀποστόλου ἐν συγκρίσει πρός τούς ἄλλους, καί πολύ ὀλιγώτερον (ὡς ὁ ἅγ. Αὐγουστῖνος), διαδοχικόν.

»Ὁ ἁγ. Αὐγουστῖνος γράφει εἰς τάς Retractationes του (Ι, 21) ὅτι «…κατ’ ἀρχήν ἐνόμισεν ὅτι ἡ «πέτρα» δύναται να ταυτισθῇ μέ τόν ἀπόστολον, ἀλλ’ ἀργότερον, μελετῶν μετά προσοχῆς ἐνόησεν, ὅτι ἡ ὀρθή ἑρμηνεία εἶναι, ὅτι ἡ «πέτρα», ἐπί τῆς ὁποίας ἡ Ἐκκλησία εἶναι κτισμένη, δέν εἶναι εἰμή Ἐκεῖνος, Ὅν ὁ ἀπόστολος Πέτρος ὡμολόγησεν Υἱόν τοῦ Θεοῦ…». Καί ἀναφέρει τούς λόγους τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας. «Διότι ἡ «πέτρα» εἶναι τό κύριον ὄνομα καί διά τοῦτο ὁ Πέτρος λαμβάνει αὐτό τό ὄνομα ἀπό τήν πέτραν, οὐχί δέ ἡ πέτρα ἀπό τόν Πέτρον. Ὡς καί ἡμεῖς οἱ χριστιανοί λαμβάνομεν τό ὄνομα τοῦτο ἐκ τοῦ Χριστοῦ…». »Τό αὐτό ἐπαναλαμβάνει ὁ Αὐγουστῖνος ἐν τῇ 1ῃ αὐτοῦ Ὁμιλίᾳ (CCVC) ἐπί τῆς ἑορτῆς τῶν πρωτοκορυφαίων ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου. Ἐπίσης ἐν τῇ 5ῃ Ὁμιλίᾳ του τῆς Πεντηκοστῆς (CCLXX, 2) λέγει ἔτι πλέον σαφῶς: «ἐπί ταύτην τήν πέτραν οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν, οὐχί ἐπί τοῦ Πέτρου, ὅστις εἶσαι σύ, ἀλλ’ ἐπί τήν πέτραν, ἥν σύ ὡμολόγησας». Καί προσθέτει, εἰς τό Tractatus 124ον ἐπί τοῦ Εὐαγγελι- στοῦ Ἰωάννου (CXXIV): «ἐπί ταύτην τήν πέτραν, ἥν ὡμολόγησας, οἰκοδομήσω μου τήν Ἐκκλησίαν· ἐπειδή ὁ ἴδιος ὁ Χριστός ἦτο ἡ πέτρα». »Ὁ αὐτός ἅγ. πατήρ εἰρωνεύετο ἑτεροδόξους, οἵτινες ἐταύτιζον τόν ἀπόστολον Πέτρον πρός τήν πέτραν. Ἑρμηνεύων δέ τά χωρία τῆς ἀποστα- σίας τοῦ Πέτρου (Ὁμιλία CCXIL, 1) ἐρωτᾷ αὐτούς… «Καί ποῦ εἶναι τώρα ἡ πέτρα σας; Ποῦ ἡ στερεότης αὐτῆς; Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός ἦτο ἡ πέτρα, ἐνῷ ὁ Σίμων δέν ὑπῆρξεν εἰμή εἷς Πέτρος… πέτρινος…».

»Ἐπ’ αὐτῆς τῆς θείας πέτρας, ἥτις εἶναι ὁ ἀληθής αὐτοῦ Υἱός, ὁ Θεός ἔθεσε τά «σχετικά θεμέλια», δηλαδή τά πρῶτα ἀνθρώπινα ὑλικά τῆς Ἐκκλησίας. Ταῦτα εἶναι ὅλοι οἱ ἀπόστολοι ὁμοῦ, μεταξύ τῶν ὁποίων ὁ Σίμων Πέτρος οὐδεμίαν εἰδικήν θέσιν ἐξουσίας κατέχει. Τοῦτο διδάσκουν ὁ ἅγιος Παῦλος (Ἐφεσ. 2, 20) καί ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης, ὁ ὁποῖος εἰς ἕν ἐκ τῶν θαυμαστῶν προφητικῶν ὁραμάτων του εἶδεν ὅτι τό οἰκοδόμημα τῆς Ἐκκλησίας, τό ἱδρυθέν ἐπί τῆς «πέτρας», εἶχε θεμελίους δώδεκα» (Ἀποκάλ. 21, 14) καί ἐπ’ αὐτῶν τά ὀνόματα τῶν δώδεκα Ἀποστόλων… Διά τοῦτο ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Ἀντιοχεύς γράφει ἐν τῇ ἐπιστολῇ του πρός τούς Τραλλιανούς (3, 1) ὅτι «ἔξω αὐτῶν (τῶν Ἀποστόλων) δέν ὑπάρχει οὔτε τό ὄνομα τῆς Ἐκκλησίας». Καί ὁ ἅγιος Κυπριανός (Ἐπιστ. XXXIII, in initio καί Ἐπιστ. XMVII, de lapsis) τό διακηρύττει μέ ἄλλας λέξεις, διδάσκων ὅτι ἡ Ἐκκλησία στηρίζεται «super episcopos», δηλαδή «ἐπί τῶν ἀποστόλων καί τῶν διαδόχων των, οἱ ὁποῖοι ᾠκοδομήθησαν ἐπί τοῦ ἀμεταθέτου βράχου Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

»Τό νά παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ Ἐκκλησία ᾠκοδομήθη μόνον ἐπί τοῦ ἀποστόλου Πέτρου … ἰσοδυναμεῖ μέ τόν μωρόν ἐκεῖνον ἄνδρα τῆς παραβολῆς «ὅστις ᾠκοδόμησε τήν οἰκίαν αὐτοῦ ἐπί τήν ἄμμον, ἡ ὁποία οἰκία «ἔπεσεν καί ἦν ἡ πτῶσις αὐτῆς μεγάλη» (Ματθ. Ζ΄ 26-27). «Σύ λέγεις, γράφει ὁ ἅγιος Ἱερώνυμος εἰς τόν αἱρετικόν Lovinianus» (Adversus Lovinianum 1, πρβλ. καί Ι Evangeliο S. Matth. lib. VI), ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἐστηρίχθη ἐπί τοῦ ἁγίου Πέτρου, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἐστηρίχθη ἐπί πάντων τῶν Ἀποστόλων. Καί ἡ δύναμις τῆς Ἐκκλησίας ἀποκατεστάθη ἐπί ὅλων αὐτῶν».

Leave a reply

Your email address will not be published.