Florovsky: prawosławny dialog ekumeniczny?

 
 

Pochodzący z Odessy protoprezbiter Georges Florovsky (1893-1979), jeden z największych intelektualistów prawosławnych XX wieku – opowiadający się za zwrotowi ku patrystycznym korzeniom chrześcijaństwa i żarliwie polemizujący z nurtami sofiologicznymi, był także jednym z prekursorów dialogu ekumenicznego – w 1948 roku współzakładał w Amsterdamie Światową Radę Kościołów (WCC). Choć ze współczesnego punktu widzenia teologia uprawiania w paradygmacie patrystycznym pozostaje nie do pogodzenia z synkretycznymi ujęciami ekumenizmu promowanymi przez WCC, koncepcja Florovskiego nie zawiera paradoksu między pojęciami „Prawosławie” i „dialog”.

Profesor Florovsky uważał, że inicjującym warunkiem dialogu ekumenicznego winna być konieczna świadomość „głębokich różnic” między jego stronami, która umożliwia właściwe zdefiniowanie procesu chrześcijańskiego pojednania i jego realizację. Po drugie, z tych właśnie względów ruch ekumeniczny nie powinien ulegać pokusie poszukiwania jedności poprzez praktyczną współpracę, ponieważ może stać się ona przeszkodą do autentycznego zjednoczenia – sprawia bowiem u fundamentów fałszywe wrażenie nieistnienia między stronami dialogu żadnych różnic doktrynalnych. Florovsky stawia więc diagnozę, że źródła rozłamu między chrześcijanami mają przede wszystkim naturę teologiczną. Dlatego też formuła „ekumenizmu w przestrzeni” winna być dopełniona przez „ekumenizm w czasie”, polegający na odzyskaniu historycznej tożsamości chrześcijaństwa i ciągłym uobecnieniu autentycznego nauczania Ojców Kościoła. Postęp w takim dialogu może nastąpić jedynie „na drodze studiów, dialogu i konfrontacji”, zaś na samych prawosławnych ciąży obowiązek dawania pokornego i wynikającego z miłości świadectwa o prawdzie własnej Wiary.

Z biegiem lat Florovsky pogłębił swój dystans wobec WWC, stojąc na stanowisku, że zaangażowanie prawosławnych w ruch ekumeniczny zboczyło z powyższych celów, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii uznawania ważności nieprawosławnych sakramentów. W 1955 roku, z powodu swoich poglądów, został zwolniony ze stanowiska dziekana Prawosławnego Seminarium Teologicznego Św. Włodzimierza w Nowym Jorku. W rok później objął profesurę historii Kościoła Wschodniego na Uniwersytecie Harvarda. Od 1964 roku do swojej śmierci związany był z Uniwersytetem Princeton, jako profesor slawistyki i religioznawstwa (do 1972 roku) i wykładowca historii Kościoła.

Dodaj komentarz